TEMAT:

Do tej pory nie znalazłem żadnej wzmianki o zasadzie działania rurhaus czyli sredniowiecznej wieży ciśnień. Prawdopodobnie działa na zasadzie czerpania wody (np: koło z czerpami)i przenoszenia na wyższy poziom. Szukam dalej.
Nie wiem tez jaka jest róznica poziuomów miedzy płaszczyzna miasta a poziomem jeziora. To pozwoliłoby ocenic jak wysoko woda musiałby byc transportowana. Brakuje mi dostepu do map wysokościowych.
Czasami najprostsze rozwiązanie jest genialne. Może i nie było wieży a woda jak w naczyniach połączonych była dostarczana np: do dwóch trzech studni w mieście.
Jeszcze jeden fakt jest frapujący. zapodał go Albert. Wspominał o głębokiej studni koło koscioła. została zasypana podczas budowy bloku. Czy ta głębokośc studni nie sugeruje głeboko położonych warstw wodonośnych w mieście? Jesli tak, do budowa rurociągu wydaje sie jakżesz słuszna.

U nas podobne rozwiązanie nie wchodziło w rachubę - zarówno Drewenz, jak i jej jedyny dopływ w pobliżu miasta płynęły głębokim wąwozem.
Górny Staw (potencjalne źródło wody) był po drugiej stronie wąwozu.
Wspomniana przez Ciebie studnia jest dowodem na to, że źródło wody w obrębie ufortyfikowanego grodu to skarb. Obojętnie jak głęboko była woda - ale była.
Zamek biskupi był położony dużo niżej, więc i studnie było łatwiej wykopać. Jeśli chodzi o zamek, to istnieje stosunkowo dużo opisów, żaden z nich nie wspomina o ,,wodociągu'
Gdyby coś takiego było, na pewno pochwalono by się tym.

Wodociąg istniał, to pewne.Inaczej nie byłoby o nim żadnej wzmianki.Zaczynał się w miejscu gdzie obecnie rośnie potężne drzewo(pomnik przyrody)przebiegał mniej więcej pod obecną ul. Kopernika i części ul.1-go Maja.Następnie przez most przed Bramą Lidzbarską doprowadzony był w obręb murów miejskich.Wieży ciśnień nie było ponieważ nie była potrzebna,Poziom lustra wody w stawie był wyższy niż poziom gruntu na terenie miasta.Ta niewielka różnica poziomów w zupełności wystarczała aby zasilić kilka miejskich studni.

Ta opcja jest logiczna, ale wydaje mi się, że rury doprowadzające wodę do studni musiały być umieszczone głęboko pod ziemią, gdyż różnica poziomów między lustrem wody w Górnym Stawie a poziomem ulic miejskich była niewielka.
Czy wiadomo, gdzie mniej więcej były wykopane wspomniane przez Ciebie studnie?

Zgodnie z informacjami odczytanymi z Mapy hydrogeologicznej Polski Instytutu Geologicznego Arkusz Lidzbark Warmiński, wody na terenie miasta Ornety czerpane są z głównego użytkowego poziomu wodonośnego zlokalizowanego w utworach czwartorzędowych. Warstwa wodonośna znajdująca się w utworach trzeciorzędowych ma mniejsze znaczenie dla celów użytkowych. Potencjalna wydajność typowego otworu studziennego wynosi 30 - 70 m3/h. Miąższość utworów wodonośnych w czwartorzędzie waha się w granicach 15 - 40 m. Głębokość pierwszego zwierciadła wód podziemnych zlokalizowana jest od 0 m do 5 m. Izolacja pierwszego poziomu wodonośnego od powierzchni jest pełna. Na terenie Miasta Ornety nie występuje kontakt hydrauliczny użytkowych poziomów wodonośnych, jak również nie występują powierzchniowe działy wodne. Orneta nie leży nad Głównym Zbiornikiem Wód Podziemnych. Serie wodonośne są nieciągłe, zlokalizowane na różnej głębokości od kilkunastu do powyżej 100 m.

Woda dla celów użytkowych w mieście Ornecie pobierana jest z ujęcia zlokalizowanego w utworach czwartorzędowych. Główne miejskie ujęcie wody położone jest na południe od granic miasta. Jest to zespół trzech studni głębinowych. Woda jest pompowana z głębokości około 237 m w jednej studni i z głębokości około 180 m w dwóch pozostałych. Ujęcie posiada duże nadwyżki zasobów dyspozycyjnych. Ujęcie dawnej mleczarni jest ujęciem rezerwowym.

Na pewno istotna jest studnia na której teraz stoi blok koło kościoła. Jeśli było to ujęcie z którego czerpał wodę browar a wiele na to wskazuje to musi być ujęciem dość wczesnym.

Nie wiem gdzie mogły być studnie, ani tym bardziej ile ich było.Prawdopodobnie sporo ich było w piwnicach domów.O opisywanym przeze mnie systemie orneckich wodociągów istnieje wzmianka u Achremczyka. Głębokość na której zostały zakopane rury z punktu widzenia wody nie ma znaczenia.Do zasilenia studni wystarczyła minimalna nawet różnica poziomów.
O głębokości wykopów decydowała raczej głębokość zamarzania gruntu czyli ok.80cm.

Jedna czy dwie studnie w miescie by nie zaspokoiły potrzeb mieszkańców. To pewne. Na terenie mkiasta znajdowały sie nie trylko domy mieszkalne , ale róznież budynki gosppodarcze (pewnie ze zwierzakami) oraz przydomowe ogródki.
Po drugie umieszczone były wartsztaty, w tym browar który potrzebował spore ilosci wody.
Na potrzeby zamku biskupiego na jego terenie na pewno była studnia ( ze względów strategicznych - obrona zamku).
Co do głębokości zamarzania grutu, myślę , że było to 120-140cm. Zimy były nieco ostrzejsze niż te w "ocieplonym" klimacie.
To do czego się doczytałem to jedną zasad średniowiecznego systemu wodociągów było doprowadzenie wody do dużego zbiornika a z niego rurami do poszczególnych ujęć (studni). Penie słyżył jako zbiornik wyrównawczy - amortyzował szybki ubytek wody podczas dużego zapotrzebowania (to moja sug.).
Ja bym trasę ruropciągu widział ciut inaczej niż Albert.
Z jeziora (miejsce ujęcia jest ok) po najkrótsze linii poza mury miasta. Zakopany poniżej poziomu zamarzania . Patrząc na róznice poziomów między wawozem/fosą koło zakonnic a poziomem miasta bedzie to z 10 m. Poza murami ( w mieście) mógł sie znajdować zbiornik wyrównawczy wykonany z kamienia . Takie rozwiązanie daje to , że rurę zakopuje na głebość np: 120cm od poziomu gruntu, bez pilnowania spadków czy prostoliniowości. Doprowadza się do zbiornika ( rura wychodzi przy dnie zbiornika). Tak wykorzystuje się zasadę naczyń połączonych , co w tym przypadku ułatwiłoby i uprościło prace ziemne.
Proszę o sugestie. To teoria. Na razie brak jest jakichkolwiek dokumentów

Takie umiejscowienie rurociągu opisuje autor książki o Ornecie.A on raczej kierował się jakimiś źródłami.
A co do zapotrzebowania na wodę-ono wcale nie było tak duże.Wpływ na to miało kilka czynników-ówcześni mieszkańcy miasta częste mycie uważali za co najmniej podejrzane to po pierwsze.
Po drugie ilość mieszkańców.W XIV-XV w było to ok.300-400 osób.

"Częste mycie skraca życie" to chyba ze sredniowiecza.
Czy masz na myśli książke "Dziej Ornety" dot. trasy rurociągu?