TEMAT:

No cóż...gdyby opis w wzmiankowanej a nie przetłumaczonej książce dotyczył średniowiecznego zamku w Ornecie , dawno pojawiłby się w publikacjach. Tak naprawdę to są jakieś wzmianki są o poczatkowym etapie istnienia zamku. Informacje pojawiaja się w książce autorstwa Czubiel i Domagała. Jest nawet szkic, aczkolwiek z przymrużeniem oka....bo ciężko go wpasowac w istniejące zarys zamku.Opis w nieprzekłumaczonej książce może dotyczyc okresu połXVIII wieku gdzie dokonano bardzo dokładej inwentaryzacji. W przytaczaje książce prof. Achremczyka jest fronton głowneych budynków.
Zgadzam sie z Marcin , ze zamke mógł być podobny do morąskiego. Mógł, ale bez rycin czy jakowego dokumentu nie podobna powiedzieć , ze był podbny więcej niz 50%.
Kiedys budowano według pewnych zasad. Przez wieki aż funkcja zamku obronnego w XVII wieku padła.
Zamek ornecki moim zdaniem miał wieżę okazałą, bo musiała pełnić role obronną. Prawdopodobnie była to pierwszy element wybudowany murowany na terenie ziemno drewnianego zamku (nie mylic z grodziskiem Burgwalde).
Wieże takie miały do 35m wysokości. Musiały mieć aby był wgląd w okolice a zarazem był to ostani bastion obronny gdy wróg wdarł sie do zamku.
Nigdzie nie wspomina sie o podwójnym murze obronnym. A taki był w zamku morąskim. A więc jest to znacząca róznica. Nawet w terenie który mocno opadał do rzeki, ciężko by było ulokować podwójny mur.
A co do odbudowy zamku...hm, pytanie nasuwa sie same...po co? Czy nie ma większych p[otrzeb niż odbudowa zamku do którego i tak brakuje dokumentacji? Ot byłoby budowane widzimisie historyków i konserwatorów zabytków.
Zadbajcie o istniejace kamieniczki. Unikat w skali regionu.
No to tyle mojego mądrzenia .
Materiał o zamku jest to pozyskania w sieci archwum i bibliotekach. Czas który prznaczyłem na szukania ( w ramach relaksu) 7 tygodni.
Oczywiście ...wszytskich tajemnic nie zdradze. Pomęczyć sie troche trzeba. No i większa frajda jak się samemu znajdzie.
powodzenia

Morąg ma również bardzo podobny ratusz do orneckiego tylko nie obudowany pewnie pochodzą z tego samego okresu. Jak nie zamek to chociaż brame lidzbarską z murami obronnymi!

Opis zamku z 1767

U wjazdu jest brania o podwójnych wrotach opatrzonych w dobre wrzeciądze oraz druga mniejsza, podobnie dobrze zamykana. Po prawej od wjazdu - spichlerz z solidnego muru z wozownią, tam też trzy przegrody dla źrebiąt, wszystkie pod sklepieniem oraz wielki komin. Do tegoż spichlerza przylega wprost residential episcopalis. W przyziemiu po lewej jest wpierw kuchnia burgrabiego z dobrym kominem i dwoma stolami, zaś piętro wyżej owa rezydencja Najjaśniejszego Księcia, do której wchodzi się z dołu po schodach oświetlonych dwoma oknami. Tam wpierw jest sala o pięciu oknach, w niej wielki biały piec, niekiedy dotąd jeszcze używany oraz stół. Przy sali po prawej stronie pomieszczenie o trzech oknach, z białym piecem i kominkiem. Ściany obite białą materią. Stąd wejście do innego, z którego Najjaśniejszy Książę zazwyczaj korzystał. Są w nim cztery okna i kominek, stół i dwanaście krzeseł z czerwonymi obiciami, ściany ozdobione malowani] tkaniną. Stąd idzie się krużgankiem do wieży, w której urządzono izbę z kominkiem. Zaś po lewej stronie opisanej sali jest kaplica zamkowa z dzwonkiem zawieszonym u sufitu. Wchodzi się do niej poprzez drzwi dwuskrzydłowe. Posiada trzy ołtarze. Ma cztery okna oraz dwa okna w zakrystii. Pod kaplicą jest browar zamkowy a obok browaru wielka kuchnia z piecem chlebowym i komora na garnki…Od strony dziedzińca są dwie stajnie na piętnaście i osiemnaście koni W ich sąsiedztwie mieszkanie pisarza. Ostatnim budynkiem tego zaniku jest kordegarda, czyli dom dla straży wraz z powozownią w której stoją trzy powozy.


Inwentaryzacja architektoniczna z 1767

Najtrudniejszym temetem w historii zamku to okreslenie jego wizerunku w okreśie średniowiecza. Zachowało sie mało opisów. Trafiają sie czasami w publikacjach poswięconych zamkom na Warmii czy zamkom krzyżackim (zamek ornecki był biskupi).
Z tych strzepów informacji jak również porównan pozostałości podbnych budowli jak równiez pewnych kanonów budnictwa obronnego średniowiecza przygotowałem wersję demo wizualizacji zamku.
Jest w tym kilka frapujących szczegółów: np: wieża obronna, która miała kształ okrągły. W chwili obenej widać jej resztki , które sugerują kształ kwadratu lub prostokąta. Zdjęcie zamieściła wyzej Ewa.
Również pojawiają się gdaniska. Nie wiadomo dlaczego były dwa?
Opis zawierajacy inwentaryzacje zamku pewnie ma mało w sobie "dostojeństwa i prostoty" sredniowiecz. Ten obiekt był dotknięty nie tylko pożarem ale również przebudowami zgodnie z obowiązująca moda, jak i "kaprysami" mieszkańców

" Zamek z cegły na kamiennych fundamentach rozpoczęto budować przed 1315 rokiem za czasów biskupa Eberharda z Nysy i rozbudowywano do około 1340 roku. Był siedzibą burgrabiego zarządzającego komornictwem orneckim. W 1341 roku biskup Herman z Pragi przeniósł się z konwentem i dworem z Braniewa do Ornety. Tutejszy zamek był siedzibą biskupią do 1350 roku.

Zamek był założeniem jednoczłonowym, nieregularnym, zbudowanym na planie wielokąta. Posiadał jedno skrzydło z wieżą od strony północnej oraz wokół dziedzińca różne zabudowania gospodarcze, otoczone murem obronnym. Od strony skarpy nadrzecznej (północnej i zachodniej) mury były flankowane przez trzy wysunięte baszty obronne. Wjazd bramny na dziedziniec zamkowy został usytuowany w kurtynie południowo-wschodniej, od strony miasta. Prowadziły tu dwie ulice: Zamkowa z rynku i ratusza oraz Kościelna z kościoła farnego Św. Jana Chrzciciela.

Skrzydło północne było prawdopodobnie podpiwniczone i trzykondygnacyjne. Na reprezentacyjnym piętrze mieściło m.in. kaplicę, izby mieszkalne burgrabiego, refektarz. W piwnicach i przyziemiu zapewne: kuchnię, piekarnię, składy żywności i pomieszczenia gospodarcze. Na najwyższej kondygnacji - magazyny i ganki wartowniczo-obronne ze strzelnicami. Brak informacji o wieży obronnej, ale przypuszczalnie pełniła także funkcję mieszkalną.

Przy zamku funkcjonował biskupi folwark, młyn, folusz i tartak. Burgrabia reprezentował biskupa na terenie komornictwa, ściągając czynsze i daniny od ludności. Dbał o stan dróg, fortyfikacje zamku i miasta oraz dowodził zbrojnymi. Również był sędzią dla mieszkańców. Natomiast sędzią najwyższym był biskup. Pierwszym wzmiankowanym burgrabią na zamku orneckim był Henryk Molknecht urzędujący w lalach 1394-1406 Biskup Herman z Pragi zmarł w Ornecie w 1349 roku. Jego następca, biskup Jan z Miśni, przeprowadził się wraz z konwentem i dworem w 1350 roku do Lidzbarka (Warmińskiego)."


Janusz Bieszk - Zamki Państwa Krzyżackiego w Polsce

Dzięki za opis.
Ciężko jest doprawdy zawyrokować jak mógł wygladać zamek.



jedno jest pewne: zarys murów. wynika to z planu szwedzkiego (1627) jak i ukształtowania terenu i pozostałości fundamentów.
W ostatnim opisie podajesz , że mury były flankowane trzez trzy wysunięte wieże. Pewnikiem jest ilości wież. Wielokrotnie spotkałem się z tą ilością wież (baszt) w literaturze. To też przyjąłem za pewnik
Jednak zagłębiając się w literaturę o obiektach obronnych średniowiecza wskazuje się na umieszczanie wież lub baszt w murach obronnych, wysuniętych tylko częściowo poza obrys tego muru. Celem było rażenie przeciwnika który znalazł się pod samymi murami. Itak widać w zamkach które zachowały sie na terenie Warmii i Mazur (i nie tylko)
Wysuniętymi obiektami , połączonymi z zamkiem były tzw. gdaniska. Taki klasyczny przykład można zobaczyć w zamku w Kwidzynie.
Pełniły one dwie funkcje: gospodarczą (wyrzucano nieczystości poza obręb zamku) oraz obronną. Na jednym z planów widac takie dwie wysuniete obiekty.
Ja przyjałem , zgodnie z klasyka budowli obronnych , że wieże były "wmontowane " w mur obronny. Oraz, że były dwa gdaniska , które właczone były w system obronny.
Jesli jedno z nich zbudowane przy głownym budynku - rezydencji biskupa było obiketem murowanym, tak drugie, wybodowane z późniejszym okresie miało juz mniejsze znaczenie strategiczne. Czyli uzyto materiału mieszanego: ceglano drewnianego. Juz od początku XVII wieku obiektu te raciły swoja role (jak równiez elemnty zamku) z powodu wprowadzenia artylerii.
Z dużym prawdopodobieństwem można określic miejsce bramy wjazdowej do zamku biskupiego. tak jak w opisie który przytoczyła Ewa. Nie wiadomo jak wyglądałą sama brama wjazdowa. Jedynie można sie opierac na podobnych istniejących obiektach obronnych.
To tak ogólnie o zamku. Reszta to "poetica" i szukanie schemató w budownictwie obronnym średniowiecza. Mam nadzieję , ze z sporym prawdopodobieństwem udało sie przybliżyc wyglad zamku.
Z założeniami jak wyżej zgadzają sie tez fachowcy, specjaliści muzealnicy z Olsztyna.

Moim zdaniem masz źle skrzydła - nie na tym rogu.

Dzięki za zamieszczenie ładnego folderu o usytowaniu zamku.
Zastanawiałem się jak mogła być połozona część mieszkalna zamku biskupiego i po porównaniu do najbadziej podobnego (tak mi sie wydaje) zamku w Morągu , musiała się łączyć z budynkiem rezydencji biskupa poprzez wieżę.
Wieża która pewnie była ostanim "bastionem" zawanym stołpcem. Byc moze nawet rozbudowano ja na starej wieży z warownego grodu.
Jeden z tych budynków był posadowiony na istniejących piwnicach SP1. Czyli zgodnie zopisem z książki p.Achremczyka , ",,po zachdniej stronie skrzydło mieszkalne..". Drugie skrzydło znajdowało się w części północno wchodniej. Czyli rezydencja biskupa
Mając zarys zamku, jedynym rozwiązaniem które sie nasuwa jest takie posadownie jak na ostanim zamieszczonym zdjęciu.
Na początku zmyliło mnie, że drugim skrzydłem jest lewa część budynku SP1. Gdyby tak było, na pewno posadowino by ją na fundamentach z starego zamku (wykorzystanie piwnic). Jednak czegość takiego nie widać w terenie.
Oczywiście są to moje teorie i być może mylne...ale nie do końca

na każdym z dostępnych planów zamek stoi na miejscu gdzie obecnie stoją skrzydła szkoły.