TEMAT:

Orneckie cegielnie to efekt boomu budowlanego z początku XX wieku, wcześniej był zastój w budownictwie. Ruszyło na mieście większe budownictwo mieszkaniowe na wynajem i osiedle domków poza miastem plus budynki użyteczności publicznej. Wszystko budowane z cegły i dachówki.
Po wojnie zachowała się niezniszczona cegielnia przy jeziorku Mieczowym należąca do Leo Keuchela. Jej uruchomienia domagali się mieszkańcy. Tak wynika z ratuszowych dokumentów. Tylko ona widoczna jest na mapie z roku 1868.

ewa napisał: Orneckie cegielnie to efekt boomu budowlanego z początku XX wieku, wcześniej był zastój w budownictwie. Ruszyło na mieście większe budownictwo mieszkaniowe na wynajem i osiedle domków poza miastem

Nawet trochę wcześniej. Było tego całkiem sporo. Dworzec kolejowy, wieża ciśnień, szpital, szkoła, sąd, cały kompleks budynków obecnej byłej jednostki wojskowej

Budynki mieszkalne i gospodarcze w Henrykowie również pochodzą z początku XX wieku. Myślę że w innych miejscowościach gminy także. Popyt na materiały budowlane musiał być ogromny.

Na rok pański 1906 według Deutsches Reichs-Adressbuch : Adressen von Industrie, Gewerbe, Handel und Landwirtschaft. Sonderband 2, Provinzen Pommern, Posen, Ostpreussen, Westpreussen, Schlesien są dokładnie te trzy

Cegielnia Schwartinskiego oznaczana jest jako Dampfziegelei czyli miała napęd parowy.

Mało znanym faktem historyczny jest sprawa narzucenia w Prusach państwowego przymusu kupowania cegły wapienno piaskowej. Stało się tak w połowie lat 30 gdy brakowało tradycyjnej cegły wypalanej z gliny. Wprowadzono zarządzeniem reglamentację cegły ceramicznej. Po okresie stagnacji od roku 1932 nastąpiło silne ożywienie gospodarcze. Cegielnie nie nadążały z produkcją cegły, dachówki, dren melioracyjnych itp.

Anonim napisał: Cegielnia Schwartinskiego oznaczana jest jako Dampfziegelei czyli miała napęd parowy.

Cegielnie w Prusach miały napęd wodny lub parowy. Od lat 30 przechodzono na elektrykę.

Tłumaczenie z książki Wormditt
Trzecia cegielnia w Wormditt została wybudowana 1,5 km za zakładem Buchholza między Krossener Weg a Heilsberger Chaussee przez Ferdynanda Holzky'ego, dawnego rolnika i słodownika. Ta cegielnia dostarczyła bardzo dobre produkty. Kiedy odnawiano mury zewnętrzne w Kościele Parafialnym, Holzky otrzymał zlecenie na produkcję cegieł zastępczych, dużych płaskich cegieł z postaciami ludzkimi otoczonymi filigranowymi pnączami winorośli tzw. fryzy(zdjęcie w załączeniu). Wzbudzają one duże zainteresowanie wśród zwiedzających naszą świątynię(szczególnie z Niemiec, raz byłem świadkiem jak jeden z nich filmował całość). Stan obecny tychże fryzów również wymaga uzupełnień brakujących elementów, ale póko co nikogo to nie interesuje. Z tej cegielni zamówiono również cegły o specjalnym kształcie dla innych budynków użyteczności publicznej, m.in. Sądu Rejonowego. W następnym pokoleniu rodziny Holzkych nie było nikogo, kto chciałby kontynuować kierować cegielnią. Po sprzedaży, cegielnia została wkrótce zamknięta.

No i teraz zagadka gdzie się znajdowała?
Długo nie mogłem rozszyfrować tego “ między Krossener Weg a Heilsberger Chaussee”.
Translator tłumaczył dość słabo.
Dopiero dziś dostałem olśnienia i chyba odkryłem.
Mylące było połączenie jakby drogi do Krosna i Lidzbarka no i te 1,5km od Bucholza.
Poszedłem tropem 1,5km od Bucholza i z mapy Google wyszło to mniej więcej przy przecięciu
obecnej ścieżki rowerowej(wtedy już od 1905r. przechodziła tam linia kolejowa do Lidzbarka) z drogą na Lidzbark.
Krossener Weg, można przetłumaczyć jako droga, jak również ścieżka, dróżka i na starych
mapach istnieją w tamtym rejonie dróżki prowadzące do Krosna.
Ale tu powstaje znowu problem, gdyż cały czas jest mowa o 3 cegielniach w Ornecie.
A mamy już oprócz tej:
Buchholza
Schwartinskiego
i trzecią bez właściciela, która widnieje na przedwojennych mapach za Podleśną w kierunku
na most kolejowy po prawej stronie.
Jeżeli faktycznie były 3, to być może nie działały wszystkie jednoczenie?
Zapraszam do dyskusji.

w załączeniu fryz z muru kościoła